वाईट काळातील सुंदर खेळ: FIFA विश्वचषक 2026 ची काउंटडाउन

मुख्य स्पर्धेसाठी एवढा तापदायक खेळाचा आनंद लुटणारा जगात कोणताही क्रीडा प्रकार नाही. असे ‘सुंदर खेळ’ आणि फिफा विश्वचषकाचे जागतिक आवाहन आहे. तथापि, 2026 च्या आवृत्तीत, 48 संघांचा समावेश असलेला पहिला, त्या ट्रेंडचे पालन करण्यासाठी संघर्ष केला आहे. बऱ्याच चाहत्यांसाठी, उत्साहाने राग, निराशा आणि निराशेला मार्ग दिला आहे.बॉलला किक मारण्याच्या खूप आधी, असंतुष्ट लोक आधीच खात्री बाळगतात की इतिहासातील सर्वात मोठा विश्वचषक देखील सर्वात वाईट म्हणून खाली जाईल.नकारात्मकता चुकीची नाही. तिकिटांच्या अवाजवी किमती, कडक प्रवास बंदी आणि व्हिसा विलंब आणि गगनाला भिडणारे सार्वजनिक वाहतूक खर्च या सर्व गोष्टी उत्सवाचे वातावरण तयार करण्यास मदत करत नाहीत. किंवा त्या प्रकरणासाठी युद्ध देखील होत नाही, विशेषत: तीन यजमान राष्ट्रांपैकी एकाने सुरू केलेले युद्ध.

युनायटेड स्टेट्स आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला सुरू केल्यानंतर तीन महिन्यांहून अधिक काळ, फुटबॉल चाहत्यांना सामान्यतः वाट पाहू शकत नाही अशा स्पर्धेद्वारे लहरी परिणाम जाणवत आहेत. लष्करी संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर विश्वचषक स्पर्धा होणे ही काही नवीन गोष्ट नाही. शेवटी, दुसऱ्या महायुद्धामुळे ही स्पर्धा 1938 नंतर 12 वर्षे थांबवण्यात आली.1969 मध्ये एल साल्वाडोर आणि होंडुरास यांच्यातील कुप्रसिद्ध ‘फुटबॉल युद्धा’ने मेक्सिकोने आयोजित केलेल्या 1970 च्या विश्वचषकावर कुरूप छाया पडली होती, तसेच 1982 च्या स्पेनमध्ये विश्वचषक सुरू होण्याच्या काही दिवस आधी अर्जेंटिना आणि युनायटेड किंगडम यांच्यात झालेल्या फॉकलँड्स युद्धाचीही होती.तथापि, सहभागी देशांपैकी एकाशी युद्धात यजमान राष्ट्र असण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.त्यामुळे स्पर्धेतील इराणच्या सहभागावर साशंकता निर्माण झाली, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी क्वचितच दूर करण्यास मदत केली या शंका. “इराणच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघाचे विश्वचषकात स्वागत आहे, परंतु त्यांच्या स्वतःच्या जीवनासाठी आणि सुरक्षिततेसाठी त्यांनी तेथे असणे योग्य आहे असे मला वाटत नाही,” ट्रम्प यांनी मार्चमध्ये एका सोशल मीडिया पोस्टमध्ये लिहिले होते.आश्चर्याची गोष्ट नाही की, इराण राष्ट्रीय संघाने त्यांना एक बुरखा असलेला धोका म्हणून पाहिल्याबद्दल त्वरित प्रतिसाद दिला. “एकमात्र देश वगळला जाऊ शकतो जो केवळ ‘यजमान’ पदवी धारण करतो परंतु या जागतिक कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या संघांना सुरक्षा प्रदान करण्याची क्षमता नसतो,” संघाने Instagram वर पोस्ट केले.तेव्हापासून जे काही उलगडले ते फिफा या खेळाच्या जागतिक प्रशासकीय मंडळासाठी पीआर आपत्तीपेक्षा कमी नाही.जोपर्यंत इराणचा संबंध होता, फुटबॉल थांबू शकतो. प्रथम यूएस व्हिसा मिळविण्याची बाब होती, ही प्रक्रिया ज्याचा अंदाज इराणी खेळाडू आणि संघाच्या अधिका-यांनी केला असेल, ती स्वतःची लढाई ठरेल. आणि ते नक्कीच होते.अनेक आठवड्यांच्या अनिश्चिततेनंतर, सर्व खेळाडूंना गेल्या शुक्रवारी व्हिसा मंजूर करण्यात आला – 15 जून रोजी लॉस एंजेलिसमध्ये न्यूझीलंडविरुद्धच्या त्यांच्या सुरुवातीच्या सामन्याच्या 10 दिवस आधी. इराणच्या फुटबॉल महासंघाने “महत्त्वाच्या व्यवस्थापकीय आणि प्रशासकीय सदस्यांसह” संघातील अनेक सदस्यांना व्हिसा नाकारल्याचा खुलासा केल्यामुळे, हे नाटक तिथेच संपले नाही.या आठवड्यात इराणचा संघ तिजुआना येथे कडेकोट सुरक्षेमध्ये उतरला असताना, मेक्सिकोमधील इराणचे राजदूत अबोलफझल पासंदीदेह यांनी सांगितले की, 15 सदस्यांना अमेरिकेत प्रवेश करण्यासाठी व्हिसा देण्यात आला नाही. यूएस स्टेट डिपार्टमेंटचा प्रतिसाद हा जगातील सर्वात लोकप्रिय खेळ कसा राजकीय शस्त्र बनला आहे याचे एक चांगले संकेत होते, तर फिफा आळशीपणे उभा आहे.“आम्ही इराणच्या टीमला खोट्या सबबीखाली दहशतवाद्यांना अमेरिकेत घुसवण्यासाठी या प्रणालीचा दुरुपयोग करू देणार नाही,” असे राज्य विभागाच्या अधिकाऱ्याने माध्यमांना सांगितले.इराणने त्यांचा प्रशिक्षण तळ ॲरिझोनाहून मेक्सिकोला बदलण्याचा निर्णय घेतला हे पाहून आश्चर्य वाटले का? विश्वचषकात जाण्यासाठी त्यांना नरकमय प्रवास सहन करावा लागला असेल, तर पुढचा रस्ता फारसा दिलासा देणार नाही. खेळाडूंना त्यांचा व्हिसा मिळाला असेल, परंतु पासंदीदेह पुढे म्हणाले की संघ त्यांच्या नियोजित सामन्यांच्या दिवशीच अमेरिकेच्या भूमीत प्रवेश करेल आणि बाहेर पडेल या कठोर अटीवर त्यांना मंजूरी देण्यात आली होती.हे फक्त इराणीच नाही, ज्यांना अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी कठोर वागणूक दिली आहे. इराकचा आघाडीचा स्ट्रायकर आयमेन हुसेनला शिकागो विमानतळावर यूएस सीमाशुल्क आणि सीमा गस्त एजंटांनी ताब्यात घेतले आणि त्याला देशात प्रवेश करण्यास परवानगी देण्यापूर्वी सात तास चौकशी केली. संघाच्या अधिकृत छायाचित्रकाराला मात्र परत पाठवण्यात आले. तसेच, सोमाली रेफ्री ओमर अब्दुलकादिर अर्तान, ज्यांना 2025 मध्ये आफ्रिकेतील सर्वोत्कृष्ट पुरुष रेफ्री म्हणून नाव देण्यात आले होते आणि ते विश्वचषक स्पर्धेत काम करणारे त्यांच्या देशातील पहिले ठरले असते.सोमालियासह 12 देशांच्या नागरिकांवर प्रवास बंदी लादून ट्रम्प प्रशासनाने घातलेल्या कठोर इमिग्रेशन धोरणांवर या विकासाने पुन्हा एकदा प्रकाश टाकला.पत्रकार आणि चाहतेही यातून सुटलेले नाहीत. प्रवास डेटाच्या विश्लेषणाचा हवाला देऊन बीबीसीच्या एका अहवालात असे म्हटले आहे की “विश्वचषक स्पर्धेत भाग घेणाऱ्या एक चतुर्थांश देशांतील चाहते प्रवासी बंदी, कडक निर्बंध किंवा उच्च व्हिसा नाकारण्याच्या दरांना सामोरे जात आहेत”.इंटरनॅशनल स्पोर्ट्स प्रेस असोसिएशन (AIPS) चे अध्यक्ष, Gianni Merlo, दरम्यान, FIFA ने प्रशासकीय मंडळाला लिहिलेल्या पत्रात हस्तक्षेप करण्याची विनंती केली आहे, ज्यामध्ये त्यांनी इराण आणि आफ्रिकन राष्ट्रांसह अनेक पत्रकारांवर परिणाम करणाऱ्या व्हिसा परिस्थितीचे वर्णन केले आहे, “अस्वीकार्य”.इमिग्रेशनवरील ट्रम्प प्रशासनाच्या कठोर भूमिकेची टीका अगदी आतील प्रमुख आवाजांमधून आली आहे, न्यूयॉर्कचे महापौर झोहरान ममदानी यांनी अशा उपायांचा स्पर्धेच्या अगदी आचारसंहितेशी कसा संघर्ष झाला याबद्दल नाराजी व्यक्त केली. “या स्पर्धेबद्दल जे अपेक्षित आहे त्याबद्दल हे विचित्र आहे,” ममदानी, आजीवन फुटबॉल चाहते, पत्रकारांना म्हणाले.युक्रेनबरोबरच्या रशियाच्या युद्धाबद्दल आणि इराणवरील यूएस-इस्त्रायलच्या हल्ल्याबद्दलच्या भिन्न पध्दतींबद्दल दुहेरी मानकांच्या आरोपांसह, मीडियाच्या काही विभागांकडून, फिफाला कठोर प्रश्न विचारले गेले आहेत. काहींनी असेही विचारले आहे की इराणचे यजमानपदासाठी अमेरिकेची तीव्र अनिच्छा तीन वर्षांपूर्वी अंडर-20 विश्वचषक स्पर्धेत इस्रायलच्या सहभागाला इंडोनेशियाच्या ठाम विरोधापेक्षा वेगळी आहे का. यामुळे FIFA ने आग्नेय आशियाई देशाचे यजमान हक्क काढून घेतले.TOI एका आठवड्यापूर्वी पाठवलेल्या ईमेलमध्ये फिफाच्या मीडिया टीमला हे प्रश्न उपस्थित केले होते. प्रेसकडे जात असताना, प्रशासकीय मंडळाने अद्याप प्रतिसाद दिला नाही.जरी युद्ध कमी होण्याची चिन्हे दिसत नसली तरीही, नशिबाने या विश्वचषक कथेला एक मसालेदार वळण देऊ शकते. इराण आणि अमेरिका प्रत्येकाने आपापल्या गटात दुसऱ्या क्रमांकावर राहिल्यास, दोन्ही राष्ट्रे 32 च्या फेरीत भिडतील. लक्षात ठेवा, की संभाव्य ब्लॉकबस्टर 3 जुलै रोजी होईल, यूएस त्याच्या 250 व्या स्वातंत्र्याचा वर्धापन दिन साजरा करण्याच्या एक दिवस आधी – एक लाळ निर्माण करणारी संभावना, कदाचित असंतुष्ट लोकांसाठी देखील.सुंदर खेळ, निर्विवादपणे सर्वात कुरूप वेळा खेळला!