पेट्रोल शॉक, फ्री राइड्स आणि बरेच काही: पाकिस्तान होर्मुझ ऊर्जा संकटाचा सामना कसा करत आहे

मध्य पूर्वेचे संकट एका महिन्याच्या पलीकडे पसरले आहे, ज्यामुळे जगभरातील लहरी पाठवत आहेत. काही राष्ट्रे इंधनाच्या किमती वाढवत आहेत, तर काही राष्ट्रे ऊर्जा साठा संतुलित करताना ग्राहकांना होणाऱ्या परिणामापासून वाचवण्यासाठी इतर उपाययोजना सुरू करत आहेत. चालू असलेल्या उर्जा अस्थिरतेसाठी पाकिस्तान अनोळखी नाही कारण हा देश त्याच्या जवळपास 85% पुरवठा होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून आयात करतो. संघर्ष सुरू झाल्यापासून पाकिस्तान सरकारने यापूर्वीच अनेक वेळा पेट्रोलच्या किमती वाढवल्या आहेत, शेवटची वाढ शुक्रवारी करण्यात आली. इंधनाच्या किमतीत झालेल्या तीव्र वाढीमुळे सरकारला आपत्कालीन मदत उपाययोजना करण्यास भाग पाडले, ज्यात प्रमुख प्रदेशांमध्ये मोफत सार्वजनिक वाहतुकीचा समावेश आहे, कारण सार्वजनिक संताप रस्त्यावर पसरला आहे. अधिकाऱ्यांनी शुक्रवारी जाहीर केले की इस्लामाबाद आणि पंजाबमधील प्रवाशांना पुढील 30 दिवस राज्य-चालित वाहतुकीवर भाडे द्यावे लागणार नाही.

होर्मुझ संकट आणि ग्राहक हित संतुलित करणे

पेट्रोलचे दर एका रात्रीत 42.7% ते 485 रुपये प्रति लीटर वाढवल्यानंतर मोठ्या प्रमाणात अशांततेनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे, ज्यामुळे निषेध आणि इंधन स्टेशनवर लांब रांगा लागल्या. तथापि, सार्वजनिक आक्रोशानंतर, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी नंतर दरवाढ सुधारित केली आणि पेट्रोल प्रति लीटर 378 रुपये खाली आणले. “ही घट किमान एक महिन्यासाठी लागू होईल,” ते एका दूरदर्शन संबोधनादरम्यान म्हणाले, “मी वचन देतो की तुमचे जीवन सामान्य होईपर्यंत मी आराम करणार नाही.“डिझेलच्या किमतींनुसार, सरकारने HSD किंमत PKR 184.49 प्रति लीटर, PKR 335.86 वरून PKR 520.35 ने वाढवली होती, परंतु लेव्ही रद्द करून नागरिकांना काही दिलासा दिला.मदत उपायांची माहिती देताना, अंतर्गत मंत्री मोहसीन नक्वी म्हणाले, “उद्यापासून (शनिवार) सुरू होणाऱ्या इस्लामाबादमधील सर्व सार्वजनिक वाहतूक पुढील 30 दिवस सर्वसामान्यांसाठी मोफत केली जाईल,” असे नमूद करून सरकार 350 दशलक्ष रुपये खर्च करेल.पंजाबने सार्वजनिक वाहतुकीवरील भाडे काढून टाकून आणि ट्रक आणि बसेससाठी “लक्ष्यित अनुदान” सुरू करून या हालचालीचे प्रतिबिंब दिले आहे. सीएम मरियम नवाझ शरीफ यांनीही परिवहन चालकांना प्रवाशांवर ओझे न टाकण्याचे आवाहन केले, “आम्ही वचन देतो की परिस्थिती सुधारताच जनतेला आर्थिक भारमुक्त करू.”कराचीमध्ये, सिंध सरकारने अशीच पावले उचलली आहेत, ज्याने मोटरसायकलस्वार आणि लहान शेतकऱ्यांसाठी अनुदान जाहीर केले आहे.

मध्यपूर्वेतील तणावामुळे पाकिस्तानवर ताण येतो

28 फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या इराणवरील यूएस-इस्रायल युद्धाशी निगडीत वाढत्या जागतिक ऊर्जा व्यत्ययाच्या पार्श्वभूमीवर या घडामोडी घडल्या आहेत. या संघर्षामुळे आखाती ओलांडून प्रत्युत्तरासाठी हल्ले झाले आहेत आणि विशेषत: आशियातील ऊर्जा पुरवठ्यासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून हालचाली विस्कळीत झाल्या आहेत.तणावाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी, पाकिस्तानने अनेक सरकारी कार्यालयांसाठी चार दिवसांचा कार्य आठवडा, शाळांच्या सुट्ट्या वाढवणे आणि काही प्रकरणांमध्ये ऑनलाइन क्लासेसमध्ये शिफ्ट यासह इंधन-बचत चरणांची मालिका सुरू केली आहे.जागतिक बँकेच्या आकडेवारीनुसार, 240 दशलक्ष लोकसंख्येपैकी 25% लोक गरिबीत राहतात अशा देशात आर्थिक दबाव तीव्रपणे जाणवत आहे. मार्चच्या सुरुवातीला, इंधनाच्या किमती 20 टक्क्यांनी वाढल्या होत्या, अधिका-यांनी सुरुवातीला आणखी वाढीव दरवाढीला विरोध केला होता.लाहोरमध्ये शुक्रवारी निदर्शने सुरू झाली, जिथे निदर्शकांनी सरकारला वाढ मागे घेण्याची मागणी केली. “सरकारने रातोरात आपल्या लोकांवर पेट्रोल बॉम्ब टाकला आहे,” नावीद अहमद, 39 वर्षीय आंदोलक म्हणाले. “आपले देश सध्या ही परिस्थिती सहन करू शकत नाही. हे महागाईचे वादळ थांबले पाहिजे आणि जनतेला दिलासा दिला पाहिजे.”हाफिज अब्दुल रौफ या दुसऱ्या आंदोलकाने दरवाढीमागील कारणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आणि ते म्हणाले, “आम्ही जी वाढ पाहत आहोत ती (इराण) युद्धामुळे नाही, तर IMF च्या दबावामुळे आहे, ज्याचा प्रतिकार करणे आवश्यक आहे. देवाच्या फायद्यासाठी, या मागण्यांपासून माघार घ्या आणि लोकांबद्दल थोडी दया दाखवा.”दबाव फक्त पाकिस्तानपुरता मर्यादित नाही. बांगलादेशने द्रवीभूत पेट्रोलियम गॅस आणि कॉम्प्रेस्ड नॅचरल गॅसच्या किमती 29% ने वाढवल्या आहेत. दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने या आठवड्याच्या सुरुवातीला चेतावणी दिली की असुरक्षित अर्थव्यवस्थांना केवळ वाढत्या ऊर्जेच्या किमतीच नव्हे तर पुरवठा साखळीतील व्यत्ययांचाही सामना करावा लागतो. 28 मार्च रोजी, ते म्हणाले की पाकिस्तानशी $1.2-अब्ज समर्थन पॅकेजवर प्रारंभिक करार झाला आहे.